ژان شاردن ( مترجم : اقبال يغمايى )

1692

سفرنامه شاردن ( فارسى )

اما بر پاى صورتگر و سه درويش حامل صورتها و نامه‌ها چندان چوب زدند كه پاهاشان مثل سرشان بزرگ شد . مقارن اين احوال شهنواز خان حاكم گرجستان پسرش را به اصفهان فرستاد و از شاه تقاضا كرد طبق معاهده‌اى كه از سالها پيش ميان پادشاهان ايران و اميران گرجستان بسته شده وى را به داروغگى اصفهان كه حقّ اوست بگمارد . شاه در اين كار مردّد و دچار زحمت شد . زيرا داروغگى اصفهان را قبلا به ديگرى سپرده بود . اما چون صدر اعظم و وزيران و همه درباريان حقانيّت پسر شهنواز خان را تأييد كردند ناچار داروغه را عزل ، و كلب على خان را جاى وى نصب كرد . در اين جا آوردن اين مطلب كاملا مناسبت دارد كه چون شاه عباس بزرگ به همت و نيرو گرجستان را تصرف كرد ، و تهمورس خان شاه شوريده بخت و سيه ستارهء آن جا را كه آخرين سلاطين آن سرزمين بود به زانو درآورد ، چون از در اطاعت درآمد و تسلّط ايران را بر آن سرزمين پذيرفت ، شاه به منظور اين كه پيوسته مطيع بماند از سر رحمت و رأفت امتيازاتى به وى بخشيد . از جمله اين كه پذيرفت داروغگى پايتخت همواره به دست يكى از شاهزادگان گرجستان اداره شود و اين شغل مهم پيوسته به توارث در خانوادهء اميران گرجستان باقى بماند اين امتياز تا كنون بر دوام ، و يكى از شاهزادگان گرجستان داروغهء پايتخت بوده است . موضوع سوم اين كه نجفقلى خان حاكم ايالت شماخى كه مشتمل بر بخشى از ماد و قسمتى از هيركانى است درگذشت ، و جاى او صفر قلى خان حكومت يافت . نجفقلى خان يكى از بزرگان صاحب فضيلت و با سخاوت و برجستهء ايران بود ، و بر اثر هوش سرشار و همت و عزم استوار به درجات عالى ارتقاء يافته بود و دارايى بسيار داشت . چنانچه جواهرفروشان اروپايى همواره از بذل و بخشش وى بهره‌مند بودند و هرگاه اين بزرگ مرد كريم گوهر جواهرى از ايشان مىخريد نه تنها بهاى آن را به نقد مىپرداخت ، بل كه از دادن هديه و تقديم جامه‌هاى گرانبها امساك نمىورزيد . به هنگامى كه امور پايتخت ايران بدين صورت جريان داشت بيشتر سرحدات كشور در معرض تاخت و تاز و هجوم دشمنان بود . چاپارهاى ايالات باكتريان ، هيركانى و ماد از فتنه‌انگيزى و خيالات شوم ازبكها ، تاتارها ، همچنين از طرف عثمانى و هند خبرهاى بد مىآوردند . وحشت دربار ، بيشتر ، از حملهء سپاهيان ترك و هند بود . عثمانيها درگير جنگ با كاندى Candie بودند . اما قرائن و شواهد نشان مىداد كه دولت هند خود